Publikacje

List otwarty do Ministra Środowiska – nie wycinajmy drzew przydrożnych

LIST OTWARTY W SPRAWIE DRZEW PRZYDROŻNYCH

Szanowny Panie Ministrze,

W związku z interpelacjami poselskimi na temat zmian legislacyjnych ułatwiających usuwanie drzew przydrożnych, apelujemy do Pana Ministra o nie wprowadzanie takich zmian oraz zapewnienie drzewom właściwej ochrony.

W przekonaniu niżej podpisanych, obecne przepisy biorą pod uwagę zarówno potrzeby modernizacji dróg, jak i zachowania drzew. Dalsza ich liberalizacja nie poprawi bezpieczeństwa ruchu, natomiast może prowadzić do nadmiernej utraty drzew przydrożnych. Tymczasem ich obecność utrzymuje sprzyjający rolnictwu mikroklimat, przeciwdziała skutkom zmian klimatycznych, podtrzymuje bioróżnorodność, a także dostarcza mieszkańcom i użytkownikom krajobrazu rolniczego innych gospodarczych i społecznych korzyści – określanych jako usługi ekosystemowe i mających wymiar ekonomiczny. Należy sprzyjać drzewom przydrożnym poprzez lepsze nimi gospodarowanie i planowe nasadzenia, uwzględniające kwestie bezpieczeństwa ruchu.

Uzasadnienie

Drzewa przydrożne na wiele sposobów poprawiają jakość życia ludzi, w tym zwłaszcza warunki produkcji rolnej. Jest to szczególnie ważne na obszarach intensywnego rolnictwa, gdzie praktycznie jedyne drzewa rosną właśnie przy drogach – te obszary są też najbardziej narażone na suszę. Drzewa przydrożne podwyższają plony roślin uprawnych (wg różnych badań o 10-20% i więcej) dzięki temu, że utrzymują sprzyjający rolnictwu mikroklimat. Hamują o kilkadziesiąt procent siłę wiatru wysuszających i wywiewających cząstki gleby. Wyparowując z wysokich koron wodę pobieraną z głębi gleby stymulują opady i chłodzą powietrze, co staje się kluczowe wobec powtarzających się w ostatnich latach susz. Zwiększają wsiąkanie wody opadowej i jej retencję, jednocześnie ją oczyszczając – co jest szczególnie ważne wobec pojawiających się coraz częściej nawalnych deszczy. Zapewniają schronienie owadom zapylającym uprawy i ptakom żywiącym się owadami żerującymi na uprawach, są pożytkiem dla pszczół. Aleje, współtworząc tradycyjny polski krajobraz i tożsamość lokalną wsi, wzmacniają atrakcyjność turystyczną regionów, sprzyjając w ten sposób zwiększaniu i dywersyfikacji dochodów ludności wiejskiej. Zapewniają siedliska i szlaki wędrówek chronionych prawem gatunków zwierząt. Wobec dokonujących się na naszych oczach zmian klimatycznych, stanowią dla nas polisę ubezpieczeniową, jako czynnik stabilizujący warunki atmosferyczne.

Wypadki drogowe mają rozmaite przyczyny, często jest to nadmierna prędkość (w ok. 20% wypadków w 2017, wg. KR BRD). Drzewo bywa czynnikiem zaostrzającym skutki wypadnięcia pojazdu z drogi, jednak rzadko bywa jego bezpośrednią przyczyną. Często drzewa są usuwane, ale ludzie giną nadal. Samo wycinanie drzew nie jest bowiem wystarczające do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, a pociąga za sobą utratę wymienionych wyżej korzyści, które drzewa przynoszą społeczeństwu. Konieczne są wszechstronne działania z zakresu inżynierii ruchu, edukacji publicznej i egzekwowania przestrzegania przepisów. Usuwanie drzew powinno stanowić sytuację wyjątkową, po indywidualnym rozpatrzeniu każdego przypadku – i czasem jest nieuniknione. Należy przy tym pamiętać, że strata usług ekosystemowych pełnionych przez wycięte dorosłe drzewo może być zrekompensowana dopiero w skali dziesięcioleci. Nasadzenia kompensacyjne nie zastąpią wyciętego drzewa, dopóki nie osiągną podobnego wieku.

Nie istnieją, wbrew cytowanym w mediach wypowiedziom polityków, „przepisy uniemożliwiające wycięcie drzew przed przebudową lub modernizacją dróg”. Nie jest wymagane otrzymanie zezwolenia na usuwanie drzew w przypadku inwestycji objętych tzw. specustawą drogową – poszerzeń, przebudów i nowych dróg. W przypadku remontów dróg nieobjętych specustawą, zarządcy dróg występują o zezwolenia na usunięcie drzew (jak inne podmioty niebędące osobami fizycznymi) i z reguły je otrzymują. Obowiązek uzgadniania wycinek z Regionalnymi Dyrekcjami Ochrony Środowiska chroni drogowców przed złamaniem prawa polegającego na zniszczeniu chronionych gatunków lub ich siedlisk. Wnioski o zezwolenia na wycinanie drzew przydrożnych są zazwyczaj rozpatrywane pozytywnie. W przypadkach, gdy usunięcie drzewa stanowiącego siedlisko gatunku chronionego jest konieczne, następuje to w ramach obowiązującego prawa. Zainteresowane służby znajdują często rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające zarówno przeprowadzenie inwestycji, jak i zachowanie cennych elementów przyrody.

Podsumowanie i wnioski

Sprawne prowadzenie inwestycji i remontów dróg poprawiających ich funkcjonalność i bezpieczeństwo ruchu jest możliwe przy zachowaniu większości drzew przydrożnych. Usuwane drzewa mogą być skutecznie (choć dopiero w skali dziesiątek lat) kompensowane systematycznymi nasadzeniami w miejscach oddalonych od jezdni, w części pasa drogowego położonej poza rowami. Rosnące drzewa powinny być właściwie nadzorowane i pielęgnowane, żeby zapobiec ich upadkowi na drogę. Gospodarowanie drzewami przydrożnymi na rzecz bezpieczeństwa ruchu może być bardziej efektywne poprzez wypracowanie standardów zarządzania nimi. W tej sprawie już od lat prowadzony jest dialog przedstawicieli służb drogowych, dendrologów i przyrodników. Pracujmy dalej nad tym, żeby Polskie drogi stały się bezpieczniejszymi i jednocześnie przynosiły Polakom rozliczne korzyści, tak ważne w epoce ekstremów pogodowych.

W imieniu popierających organizacji:

 dr inż. Piotr Tyszko-Chmielowiec, Dyrektor Instytutu Drzewa i współpracownik Fundacji EkoRozwoju

 

Załącznik: Lista popierających organizacji i instytucji

Do wiadomości: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Minister Infrastruktury, Sejmowa i Senacka Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sejmowa i Senacka Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa

LISTA SYGNATARIUSZY LISTU OTWARTEGO NA RZECZ DRZEW PRZYDROŻNYCH, 30 lipca 2018

  1. Federacja Arborystów Polskich
  2. Federacja Zielonych GAJA
  3. Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich
  4. Forum Kultury Przestrzeni w Lublinie
  5. Fundacja Albatros
  6. Fundacja Aquila
  7. Fundacja Dzika Polska
  8. Fundacja Ekologiczna ARKA
  9. Fundacja Ekologiczna Zielona Akcja
  10. Fundacja EkoRozwoju
  11. Fundacja GREENMIND
  12. Fundacja Instytut Działań Miejskich
  13. Fundacja Laboratorium Badań i Działań Społecznych „SocLab”
  14. Fundacja Nasza Ziemia
  15. Fundacja Otwarty Plan
  16. Fundacja Sendzimira
  17. Fundacja Strefa Zieleni
  18. Fundacja Zielone Światło
  19. Fundusz Partnerstwa
  20. Greenpeace
  21. Instytut Spraw Obywatelskich
  22. Klub Gaja
  23. Koalicja Ratujmy Rzeki
  24. Lubelski Alarm Smogowy
  25. Miasto jest Nasze
  26. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
  27. Partnerstwo Borów Niemodlińskich
  28. Polski Klub Ekologiczny – Okręg Wschodnio – Pomorski
  29. Polski Związek Pszczelarski
  30. Polskie Towarzystwo Chirurgów Drzew – NOT
  31. Polskie Towarzystwo Dendrologiczne
  32. Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
  33. Porozumienie Obrony Lublina
  34. Śląskie Towarzystwo Ornitologiczne
  35. Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków
  36. Stowarzyszenie „EKOSKOP”
  37. Stowarzyszenie Akcja Miasto
  38. Stowarzyszenie Architektury Krajobrazu
  39. Stowarzyszenie Eko-Inicjatywa
  40. Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA
  41. Stowarzyszenie Ekologiczno-Artystyczne Ręką Dzieło
  42. Stowarzyszenie na Rzecz Dialogu Tropinka
  43. Stowarzyszenie na rzecz Ekorozwoju „Agro-Group
  44. Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur „Sadyba”
  45. Stowarzyszenie Ochocianie
  46. Stowarzyszenie Ochrony Drzew „miastoDrzew”
  47. Stowarzyszenie Ochrony Sów
  48. Stowarzyszenie Okolica
  49. Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot
  50. Stowarzyszenie Prawo do Miasta
  51. Stowarzyszenie Psychoedukacyjno-Przyrodnicze M.O.S.T.
  52. Stowarzyszenie Ptaki Polskie
  53. Towarzystwo dla Natury i Człowieka
  54. Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody
  55. Towarzystwo Ochrony Krajobrazu
  56. Towarzystwo Przyjaciół Słońska „Unitis Viribus”
  57. Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego
  58. Stowarzyszenie Ulepsz Poznań
  59. Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia
  60. Wrocławska Inicjatywa Rowerowa
  61. WWF Polska
  62. Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze
  63. Związek Stowarzyszeń Kongres Ruchów Miejskich
  64. Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć

Organizacje, które podpisały się pod listem po złożeniu go w Ministerstwie Środowiska:

  1. Fundacja Prolas
  2. Stowarzyszenie BoMiasto

 

  • Drzewa wokół nas

  • Sekretne życie drzew

  • Reklama drzewa

Zobacz więcej